W Krakowie udostępniono przedmioty, które przez ponad trzy stulecia pozostawały ukryte w kryptach katedry w Łowiczu. W Skarbcu Koronnym Zamek Królewski na Wawelu można zobaczyć unikatowe zabytki należące do prymasów Polski, w tym złoty pierścień z największym szafirem w polskich zbiorach muzealnych.
Ekspozycja „Skarby z Łowicza” potrwa do 28 czerwca 2026 roku i stanowi pierwszą publiczną prezentację znalezisk odkrytych podczas badań archeologicznych prowadzonych przez dr Monikę Kamińską i Łukasza Majchrzaka w Parafia Katedralna Wniebowzięcia NMP i św. Mikołaja.
Wśród wydobytych obiektów znalazły się pierścienie, sygnety, krzyżyki i szpile, elementy wyposażenia grobowego prymasów. To drobne formy, ale wykonane z dużą precyzją, charakterystyczną dla siedemnastowiecznego rzemiosła jubilerskiego.
Najcenniejszym z nich jest złoty pierścień z szafirem należący do arcybiskupa gnieźnieńskiego, prymasa Polski Wacław Leszczyński. Kamień, o wadze około 17–18 karatów, został prawdopodobnie oszlifowany we Francji lub we Włoszech z surowca pochodzącego z Birmy. Cały pierścień waży 12,54 g, z czego 8,94 g stanowi złoto wraz z emalią.
Zgodnie z opinią gemmologa badającego obiekt jego wartość ze względu na udokumentowaną historię jest bezcenna.
Symbol rangi i władzy
Odnalezione przedmioty miały znaczenie nie tylko estetyczne. Były wyraźnym podkreśleniem pozycji prymasów, którzy w dawnej Rzeczypospolitej należeli do najważniejszych osób w państwie.
Arcybiskupi gnieźnieńscy pełnili funkcję prymasa Królestwa Polskiego, a później także Wielkiego Księstwa Litewskiego. Byli drugą osobą po królu, a w czasie bezkrólewia przejmowali władzę jako interrex – sytuacja ta miała miejsce jedenaście razy. Przewodniczyli również obradom senatu i uczestniczyli w życiu politycznym kraju.
Jak podkreślają organizatorzy, odkrycie tak wysokiej klasy zabytków sztuki złotniczej podczas badań archeologicznych należy do rzadkości. Znaleziska pochodzą m.in. z pochówków prymasów, w tym kuzynów Andrzeja i Wacława Leszczyńskich.
Ekspozycja na Wawelu
Wawelska ekspozycja została przygotowana jako opowieść o spotkaniu archeologii i historii sztuki. Wydobyte z krypt przedmioty prezentowane są nie tylko jako element dawnych rytuałów pogrzebowych, ale przede wszystkim jako dzieła sztuki.
Zastosowana aranżacja z wykorzystaniem światła i luster pozwala wydobyć detale złotniczej pracy oraz blask kamieni. Wybrane obiekty, w tym krzyżyki o dekoracji dwustronnej czy krzyż relikwiarzowy, można oglądać z obu stron oraz z bliska przyjrzeć się ich konstrukcji.
To pierwsza okazja, by zobaczyć te zabytki poza miejscem ich odnalezienia.
Te artykuły mogą Cię zainteresować:
Ranking QS 2026 ujawniony. W tych dziedzinach UJ jest w światowej czołówce
Sprzęty z PRL-u jak wehikuł czasu. Wyjątkowa wystawa w krakowskim muzeum [ZDJĘCIA]
Po latach planów jest decyzja. Kraków wybuduje halę przy Monte Cassino
