Naukowcy z Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie uczestniczą w jednym z najbardziej obiecujących projektów badawczych ostatnich lat, który może w przyszłości doprowadzić do opracowania nowej, skuteczniejszej terapii raka jelita grubego. Badania prowadzone są we współpracy z Politechniką Krakowską oraz Instytutem Immunologii i Terapii Doświadczalnej Polskiej Akademii Nauk.
Efektem wspólnych prac jest odkrycie innowacyjnego związku chemicznego DK-AT390HCl, który wykazuje silne działanie wobec komórek nowotworowych raka jelita grubego, przy jednoczesnym oszczędzaniu zdrowych tkanek. Takie właściwości mogą oznaczać mniejszą toksyczność terapii oraz ograniczenie skutków ubocznych, typowych dla wielu obecnie stosowanych metod leczenia.
Kluczowa rola Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie
Istotny wkład w badania biologiczne wniósł Uniwersytet Rolniczy w Krakowie. W laboratoriach uczelni przeprowadzono szczegółowe analizy aktywności przeciwnowotworowej nowo otrzymanych związków chemicznych. Badania realizowane były na liniach komórkowych nowotworowych oraz zdrowych, co pozwoliło ocenić zarówno skuteczność, jak i selektywność działania testowanych substancji.
W pracach uczestniczyła dr wet. Izabela Siemińska z Katedry Chorób Zakaźnych, Inwazyjnych i Ochrony Zdrowia Publicznego na Wydziale Medycyny Weterynaryjnej URK, specjalizująca się w immunoonkologii raka jelita grubego.
– Na początku naszych badań pracowaliśmy na liniach komórkowych – zarówno nowotworowych, jak i zdrowych. Dzięki temu udało się wyselekcjonować ten jeden związek, który praktycznie nie uszkadzał zdrowych komórek, a jednocześnie bardzo silnie działał na komórki nowotworowe raka jelita. To, wraz z dodatkowymi badaniami, zasugerowało nam, że może on mieć dobrą selektywność i potencjał terapeutyczny – mówi dr wet. Izabela Siemińska.
Jak działa odkryty związek?
Wspólne badania zespołów z Politechniki Krakowskiej i Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie pozwoliły również zidentyfikować jeden z mechanizmów działania związku DK-AT390HCl. Cząsteczka oddziałuje z określoną kinazą lipidową, co prowadzi m.in. do zahamowania autofagii.
Autofagia to proces, który umożliwia komórkom nowotworowym przetrwanie w niekorzystnych warunkach, takich jak chemioterapia. Jej zablokowanie pozbawia komórki nowotworowe mechanizmów obronnych i zwiększa ich podatność na zniszczenie.
Lider interdyscyplinarnego zespołu
Liderem zespołu badawczego jest dr inż. Damian Kułaga z Wydziału Inżynierii i Technologii Chemicznej Politechniki Krakowskiej. Od kilku lat prowadzi on badania nad projektowaniem i syntezą innowacyjnych związków chemicznych o potencjale przeciwnowotworowym, ukierunkowanych m.in. na raka jelita grubego oraz potrójnie negatywnego raka piersi.
Pod jego kierownictwem zaprojektowano i zsyntetyzowano ponad 200 nowych cząsteczek, spośród których wyselekcjonowano DK-AT390HCl jako najbardziej obiecujący związek.
– Mamy już więcej niż zalążek leku. To wczesna wersja działającego systemu terapeutycznego – podkreśla dr inż. Damian Kułaga.
Patenty i dalsze etapy badań
Dotychczasowe wyniki prac zaowocowały czterema patentami oraz kolejnymi zgłoszeniami patentowymi, również w trybie międzynarodowym. W 2024 roku zespół badawczy, we współpracy z Uniwersytetem Rolniczym w Krakowie, uzyskał finansowanie ze środków europejskich na dalsze, pogłębione badania nad skutecznością biologiczną związku DK-AT390HCl w modelu raka jelita grubego.
Rak jelita grubego należy do najczęściej diagnozowanych nowotworów na świecie i jest drugą najczęstszą przyczyną zgonów onkologicznych. Choć droga od badań laboratoryjnych do zastosowania klinicznego jest długa i wymaga kolejnych etapów, odkrycie krakowskich naukowców stanowi istotny krok w kierunku rozwoju nowoczesnych i bardziej precyzyjnych terapii.
Te artykuły mogą Cię zainteresować:
Robot, który szyje naczynia cieńsze niż włos. Pierwsza taka operacja w Krakowie
Każdy zasługuje na dom i godną pracę. Wsparcie IKEA
Rondo na Kobierzyńskiej wciąż w zawieszeniu. Mieszkańcy Ruczaju czekają na decyzję miasta
